English Site



 SİTEDE ARAMA
MÜYAP ÜYE LİSTESİ
Yazıcı Uyumlu Sayfa
ULUSLARARASI UYGULAMALAR

GENEL BİLGİ

 

Meslek Birlikleri hak sahiplerinin bireysel veya tek tek şirketler halinde haklarını korumalarının ve kullanıcıların her hak sahibinden ayrı ayrı izin alınmasının neredeyse imkansız olması nedeniyle ortaya çıkmış olan kollektif hak takibi örgütleridir.

 

Meslek birlikleri bütün dünya ülkelerinde kar amacı gütmeyen, sadece teliflerin toplanması ve üyelerine dağıtımında ortaya çıkan belirli maliyetleri karşılamak üzere pay alan, ülkelerin telif hakları yasaları doğrultusunda kurulmuş organizasyonlardır. Kuruluşların amacı ilgi alanlarına göre radyo-TV yayıncılığı, internet ve mobil telefonlar gibi umumi mahaller, müziğin kullanıldığı her alanın lisanslanması ve lisanslama ücretlerinin dağıtılmasıdır.

 

Meslek birlikleri, mekanik teliflerin (kaset, CD vb gibi fiziki formatlarda kullanımlar için), temsili alan teliflerinin (umumi mahaller), radyo TV yayınlarına ilişkin teliflerin ve teknolojik gelişmelerle ortaya çıkan dijital alan kullanımlarına ilişkin tarifelerin belirlenmesi-toplanması-dağıtılması yönünde etkinlik gösterirler. Uluslar arası sözleşmelerin ülkelerinde uygulanması ve müziğin izinsiz kullanımının önlenmesi yönünde hükümetlerle işbirliği içinde çalışırlar.

 

Ülkelerde farklı uygulamalar olmakla beraber temel prensip müziğin kullanıldığı her alandan telif ücreti toplanmasıdır. Tarihsel olarak ülke sınırları içinde lisanslama yapan meslek birlikleri teknolojinin gelişimiyle birlikte sınır ötesi lisanslamalara da başlamıştır. Özellikle AB tek pazarının oluşmasıyla birlikte AB direktif ve tavsiyeleri bu yöndeki gelişimi hızlandırmayı hedeflemektedir.

 

Aşağıda seçilen örnek ülkelerdeki meslek birlikleriyle ilgili yapılanma ve hangi alanlara dair lisanslama yapıldığı hakkında özet bilgi verilmektedir.

 

ÇEŞİTLİ ÜLKELERDE YAPIMCILARIN HAKLARINI KORUYAN MESLEK BİRLİKLERİ

 

İngiltere: Müzik yapımcılarına ait müzik kayıtlarının kullanımı nedeniyle doğan telif ücretlerinin toplanması ve dağıtılmasıyla ilgili etkinliklerin yürütüldüğü hak toplamaya yönelik kuruluş PPL’dir. Dolayısıyla İngiltere’de müzik yapımcılarının komşu hak sahipliği nedeniyle dubbing, radyo tv yayınları veya genel olarak temsili alanda müzik kaydının kullanımından kaynaklı bütün telifler bu kuruluş tarafından toplanmaktadır. Bunun yanında besteci, söz yazarları için müziğin kullanımından doğan telif hakları kendi kuruluşları MCPS (İngiltere Mekanik Haklar Telif Kuruluşu) ve PRS (İngiltere Temsili Haklar Telif Kuruluşu) tarafından oplanmaktadır.

 

Hollanda: Müzik yapımcılarına ait lisanslama çalışmaları hak toplamaya yönelik meslek birliği SENA tarafından yürütülmektedir. Besteci, söz yazarlarından oluşan hak sahipleri meslek birliği ise kendi üyeleri için lisanslama etkinliklerini yürütmektedir.  

 

Fransa: Müzik yapımcılarının haklarını koruyan Fransa Müzik Yapımcıları Meslek Birliği SCPP, müzik kaydının kullanıldığı tüm alanlara ilişkin lisanslama yetkisini haizdir.

 

Almanya: GVL, Müzik Yapımcıları Meslek Birliği, müzik yapımcılarına ait müzik kayıtlarının internet vb ortamlardan iletimi için lisanslama etkinlikleri göstermektedir. Müzik kayıtlarının genel temsili alana ve radyo televizyon yayınlarına ilişkin lisanslanma yetkisine de sahiptir.

 

Yunanistan: GRAMMO, müzik yapımcılarının haklarını korumakta olan örgüttür.

 

Macaristan: MAHASZ, Macaristan’da müzik yapımcılarının haklarını korumakta olan örgüttür.

 

ÜLKELERDE MEVCUT LİSANSLAMA ALANLARI

 

İNGİLTERE

 

İngiltere’de, bir kaydın ikinci kez düzenlenmesi veya başka araçlar vasıtasıyla kaydedilmesi, yani dubbing hakkının lisanslanması ve karasal veya uydu, kablo, internet vb platformlar üzerinden radyo televizyon yayınlarının lisanslanmasının yanında,  müzik kaydının sunulduğu bar, pub, restoran, lunapark, sinema, otel vb her türlü umumi mahal alanı da lisanslanmaktadır. Bu alana yönelik lisanslamalar genel temsili alan olarak bilinmektedir. Ayrıca teknolojik gelişmelere bağlı olarak internet ve mobil telefon ortamında oluşan web yayıncılığı, eş zamanlı yayıncılık vb uygulamalarda lisanslanmaktadır. 

 

HOLLANDA

 

Hollanda’da da müzik kayıtlarının dubbing kullanımları ve karasal veya uydu, kablo, internet vb platformlar üzerinden radyo televizyon yayınları lisanslanmaktadır. Ayrıca ister ofiste veya bir dükkanda fon müziği olarak kullanılsın, ister telefonda bağlantı müziği olarak kullanılsın ya da bir mağazanın dışarıya yaptığı bir müzik yayını olsun müzik kaydının temsili alanda ki tüm kullanımları, otellerdeki kullanımları da dahil olmak üzere SENA tarafından lisanslanmaktadır.

 

FRANSA

 

Fransa’da, Telif Hakları Yasası’na göre müzik kaydıyla ilgili lisanslamaya tabi haklar şöyledir,

 

·          Audivisual iletişim üniteleri aracılığıyla klip yayınları,

·          Ses kayıtlarının telefon müziği olarak kullanımları,

·          Ses kayıtlarının elektronik mail için kullanımları,

·          Ses kayıtlarının umumi mahallerde dinlenmesi için ses kayıt sistemleri ile ilgili teknik donanımları,

·          Umumi mahallerde müzik kliplerinin iletimi,

·          İnternet üzerinden sunulan interaktif servisler için ses kayıtlarından ya da müzik videolardan yapılan alıntılar,

·          Müzik kliplerin veya ses kayıtlarının interaktif terminallerden dinlenebilmesi için kullanılan müzik kayıtları,

·          Program veri tabanları için müzik videolarının veya ses kayıtlarının kopyalanması,

·          İnternet web sayfaları için bir ses kaydının eklenmesinde ses kayıtlarının kullanılması.

Yukarıda belirtilen maddeler müzik kaydının daha çok mekanik kullanımına ilişkin olup ayrıca karasal veya uydu, kablo, internet vb platformlar üzerinden radyo televizyon yayınları için de müzik kaydının lisanslanması söz konusudur. Bunun yanında umumi mahallerde kullanılan müzik kayıtları için de lisanslama yapılmaktadır. Buna göre genel temsili alana yönelik başlıca tarife kalemleri oteller, restoranlar, barlar, kafeler, alışveriş merkezleri, sağlık merkezleri, spor okulları vb.dir.

 

ALMANYA

 

Almanya’da müzik kayıtlarının karasal veya uydu, kablo, internet vb platformlar üzerinden radyo televizyon yayınlarında ki kullanımları, internet üzerinden yeni teknolojiler aracılığıyla umuma iletimleri lisanslamaya tabi olduğu gibi umuma açık mahallerdeki bütün müzik kullanımları da genel temsili alan lisanslamasına tabidir. Buna göre sağlık sektörüne yönelik alanlar, diskoteklerle ilgili alanlar, spor etkinlikleri ile ilgili alanlar, otellere ilişkin alanlar, restoranlara ilişkin alanlar, festival vb gibi etkinliklerin yürütüldüğü alanlar, etkinlikler ve eğlence merkezleri temel lisanslama alanlarıdır. Ayrıca bu temel lisanslama alanlarının altında oluşturulmuş alt kategoriler vardır.

 

YUNANİSTAN

 

Müzik kayıtlarının gereke karasal gerekse uydu/kablo vb platformlardan yapılan radyo televizyon yayınlarında kullanımları ve umumi mahallerde kullanımları lisanslanmaktadır. Buna göre radyo televizyon yayınlarında kullanımları haricinde kayıtlı müziğin restoranlarda, barlarda, diskolarda, cafelerde, mağazalarda, otellerde ve diğer umumi mahallerdeki kullanımları lisanslanmaktadır. Ayrıca otel odalarından yapılan radyo tv yayınları da lisanslanmaktadır. İnternet ve mobil telefonlardaki kullanımlar da lisansa tabidir.

 

MACARİSTAN

 

Macaristan Telif Hakları Yasası’na göre müzik kaydının yeniden üretimleri, dağıtımı, kablo veya başka platformlar üzerinden iletimleri ve ayrıca umumi mahallerde müzik kaydının kullanımı lisanslamaya tabidir. Buna göre oteller, restoranlar, barlar, alış veriş merkezleri vb gibi umumi mahaller lisanslanmaktadır.

 

Bu alanda örnek olarak ele alınmış en gelişmiş iki ülke İngiltere ve Hollanda tarifelerinde lisanslamaya tabi alanların listesi aşağıdadır.

 

A) İNGİLTERE’DE LİSANSLANAN KULLANIM ALANLARI

 


Akademiler

Aerobik öğretmenleri

Havalanları

Amatör tiyatro sanatçıları Birliği

Eğlence alanları, Eğlence parkları

Silahlı kuvvetlere ait üsler

Sanat galerileri

Sanat merkezleri

Bed&Breakfast Oteller

Bankalar ve İşyerleri

Barlar

Berberler

Kışlalar

Hamamlar

Güzellik salonları

Lotarya salonları

Vapurlar & Botlar

Butikler

Otobüs durakları

Otobüsler

Kafeler

Kampüsler

Kantinler

Karavana parkları

Kumarhaneler

Sinemalar

Sirkler

Kulüpler

Klinikler

Şehirlerarası otobüs terminalleri

Kolejler

Toplumsal Dernekler

Toplumsal Merkezler

Konser alanları

Şehir kulüpleri

Dans akademileri

Dans merkezleri

Dans Kulüpleri

Dans Öğretmenleri

Dans stüdyoları

Dişçiler

Mağaza şubeleri

Depolar

Akşam yemeği yerleri

Diskolar

DJ’ler

Doktorlar

Sergiler

Fabrikalar

Festivaller

İtfaiye/Polis istasyonları

Fitness merkezleri

Folk dans kulüpleri

Futbol kulüpleri

Galeriler

Köpek yarışları

Misafirhaneler

Jimnastik

Kuru temizleyiciler

Kiralanan yerler

Limanlar

Sağlık kulüpleri

Tatil merkezleri

Tatil evleri

Tatil Parkları

Hastaneler

Oteller

Buz pateni pistleri

Enstitüler

Spor öğretmenleri

Lazer oyunları

İşsizlik merkezleri

İşsizlik kulüpleri

Kütüphaneler

Halka açık yüzme havuzları

Canlı müzik mekânları

Localar

Bekleme odaları

Yolcu salonları

Alışveriş merkezleri

Manikürcüler

Üye kulüpleri

Gezici DJ’ler

Moteller

Motor yarışçıları

Müzeler

Gece Kulüpleri

Hemşire odaları

Ofisler

Gaz istasyonları

Baz istasyonları

Yaşlı evleri

Organizatörler

Penny arcade

Resim atölyeleri

Siyasi kulüpleri

İskeleler

İmalat şirketleri

Girişimciler

Hanlar, meyhaneler

Demiryolu istasyonları

Residential oteller

Gezinti ve toplanma alanları

Restoranlar

Roller pistleri

Rugby kulüpleri

Salonlar

Okullar

Dükkanlar

Alışveriş merkezleri

Sosyal kulüpler

Kaplıcalar

Yarış pistleri

Spor merkezleri

Spor Kulüpleri

Spor sahaları

Stadyumlar

Ameliyathaneler

Yüzme havuzları

Solaryum merkezleri

Çay odaları

Bowling merkezleri

Tiyatrolar

Luna parklar

Ticari şovlar

Tren istasyonları

Üniversiteler

Belediye koridorları

Toptan satış yerleri

Şaraphaneler

İşçi kulüpleri

Gençlik merkezleri


Gençlik Kulüpleri          

 


İnternet kullanımları

Mobil telefon kullanımları

 

B) HOLLANDA’DA LİSANSLANAN KULLANIM ALANLARI

 


Eğlence semtleri

Bale sınıfları

Güzellik ve manikür salonları

İş ve çalışma merkezleri

Konaklama alanları

Otobüsler

Tur arabaları

Uçaklar

Gezinti botları

Trenler

Spor kulüplerinin kantinleri

Araba galerileri

Sinemalar

Cemiyetler

Gençlik merkezleri

Şirket restoranları

Kantinler

Dinlenme odaları

Krematoryumlar

Danslı festivaller

Dans grupları, amatör folk dansları

Eğitime yönelik / Profesyonel dans grupları

Dans okulları / Dans öğretmenleri

Otel odalarındaki müzik yayınları

İlk-orta-lise okulları

Sergiler, sergi alanları

Fuar alanları, panayır yerleri

Sokak gösterileri

Müziğe yer veren halka açık yerler (Bir yılda açık oldukları gün sayısına göre lisanslanırlar)

Genel satış mağazaları

Jimnastik kulüpleri

Horecal mekanik fon müziği

Jubile gösterileri

Hemşire odaları

Yaşlı evleri

Resepsiyon / Bekleme odaları

Alışveriş alanları

Alışveriş merkezleri, galerileri

Buz pateni alanları

Slayt gösterileri

Spor okulları, fitness merkezleri

Spor parkları, konaklamaları

Stadyumlar

Süpermarketler / mağaza şubeleri

Yüzme havuzları

Telefon hatları

900 ‘lü numaralar / Ticari bilgi hatları

Otoparklar

Oyun grupları

Profesyonel / Eğitime yönelik tiyatro kuruluşları

Video dükkanları

Tıbbi bekleme yerleri

Evlenme törenleri

Belediye daireleri

Radyo-televizyonlar

İnternet kullanımları

Mobil telefon kullanımları

 

 


 

 

ULUSLARARASI HUKUKTAKİ GELİŞMELER

 

Avrupa Birliği Komisyonu 2001 / 29 sayılı Enformosyon Toplumu’nda Eser Sahibi’nin Hakları ve Bağlantılı Hakların Uyumlaştırılması Hakkında Parlamento ve Konsey Direktifinde ulusal boyutlu fikri mülkiyetin müzik endüstrisinin gelişmesinde önemli olduğunu doğrulamıştır.   

 

Hakların yönetimi esas olarak ulusal temelde gelişmiş olmakla birlikte yeni teknolojiler ve medyaların gelişmesiyle birlikte sınır ötesi yaklaşımlar ön plana çıkmaya başlamıştır. Avrupa Birliği’nin simulcasting (aynı anda yayınlar)la ilgili son kararı, yeni medya ve teknolojinin gelişmesiyle müziğin yeni kullanım biçimlerini ele alan ve ulusal sınırları aşan uygulamalar doğurmaktadır. Bu kararın sonucu olarak örneğin İngiltere Lisanslama Kuruluşu PPL’de, Avustralya, Uruguay vb için lisans verebilmekte, bu ülkelerin paylarını ilgili meslek birliklerine göndermektedir.

 

Ayrıca Avrupa Birliği’nin 93/83 nolu Uydu Yayıncılığı ve Kablo İletimi’ne yönelik Direktifi de uydu yayıncılığı ve kablolu iletime yönelik hakların yönetimini düzenlemiş olup “country of origin (kaynak ülke)” ilkesini benimseyerek sınır ötesi yayıncılığı kabul etmiştir. Bu direktif lisanslamanın, yayının kaynağı olan ülkede yapılmasını ve diğer ülkelerdeki hak sahiplerinin söz konusu kaynak ülke meslek birliği üzerinden gelir elde etmelerini öngörmektedir. Bu nedenle ülkelerin meslek birlikleri giderek daha çok önem kazanmaktadır.

 

Yargısal düzeyde her türlü alanda müzik kullanımının hak sahiplerinin iznine tabi olduğunu gösteren çok sayıda örnek bulunmaktadır. Fabrika yemekhanelerinden alışveriş merkezlerine kadar birçok mahalde doğrudan ticari amaçlı olmasa dahi müzik kullanımının izne tabi olduğunu saptayan kararlar bilinmektedir. Dijital alanın gelişmesiyle birlikte Napster, Kazaa, Grokster gibi paylaşım programları ve çeşitli internet sitelerindeki izinsiz kullanımlar yasaklanmış ve bu tür uygulamaları hayata geçirenler hak ihlallerinden sorumlu tutulmuştur.

 

WTO ve WIPO tarafından yapılan çalışmalar ve hazırlanan sözleşmeler hak sahiplerinin konumunu güçlendirmekte ve ihlalleri engellemeyi amaçlamaktadır.